zadziwiające jest
bogactwo życia
w oczku wodnym

barszcz Sosnowskiego
w pełnej okazałości

pędy generatywne
barszczu Sosnowskiego

Od września 2004 roku obowiązują przepisy dotyczące szczegółowych warunków
i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć
rolnośrodowiskowych. Określa je rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 20 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 174, poz. 1809).

Przepisy te nakładają między innymi zadania niestosowania herbicydów
z wyjątkiem selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów
z użyciem mazaczy w ramach pakietów:
- utrzymania łąk ekstensywnych (wariant P01b),
- utrzymania pastwisk ekstensywnych (warianty: P02a, P02b i P02c),
- ochrony gleb i wód (wariant K01a).
 
BARSZCZ SOSNOWSKIEGO

Na temat barszczu Sosnowskiego pisze się wiele tekstów raczej o zabarwieniu
sensacyjnym, a więc wiemy już, jak niebezpieczna jest ta roślina. Tymczasem
wciąż za mało znamy botanikę barszczu, aby go skutecznie wyeliminować
z środowisk, które w Polsce opanował.

Zdjęcie wykonano 28 kwietnia.

 
Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi Manden) jest rośliną zielną.
W Kaukazie, skąd pochodzi, pędy generatywne dorastają 1,0-1,5 m.
W Polsce znalazł wyjątkowo sprzyjające warunki, skoro osiąga ponaddwukrotnie
większą wysokość. Zakwita i owocuje w drugim, trzecim roku lub później.
Po wydaniu nasion najczęściej ginie. Jeżeli jest koszony przed wytworzeniem pąków
kwiatowych, utrzymuje się przez wiele lat. Nasiona uzyskane z 1 hektara plantacji
wystarczą do obsiania następnych 100-200 hektarów. Nasiona kiełkują po przejściu
procesu stratyfikacji, a więc najwcześniej wiosną następnego roku. Siłę kiełkowania
zachowują do 4 lat i dłużej.
Liście wschodzących w danym roku młodych siewek są trudno rozpoznawalne.
 
Z początku są okrągławe, podobne do liści ślazu. W miarę wzrostu stają się
trójkątne z trójdzielnie naciętą blaszką. Przy roztarciu blaszki liściowej wydzielają
charakterystyczny zapach kumaryny. We wrześniu osiągają 15-35 cm wysokości.
Utrzymują się do końca okresu wegetacji.
W następnym roku młode liście barszczu ukazują się z początkiem kwietnia.
Tworzą szybko rosnącą rozetę liści pierzastodzielnych.
 

Z tych osobników wyrosną pędy generatywne (zdjęcia wykonano 28 kwietnia).

 
Rozwój generatywny trwa od wytworzenia łodygi kwiatowej w pierwszej dekadzie
czerwca do osypania się nasion w drugiej dekadzie lipca.

JAK ZWALCZYĆ BARSZCZ SOSNOWSKIEGO?

Częste koszenie osłabia roślinę, lecz jej nie likwiduje, gdyż szyjka korzeniowa,
z której odrastają nowe pędy, znajduje się 3-4 cm pod powierzchnią ziemi.
Zabiegi agrotechniczne, takie jak orka i bronowanie wymagają dokładnego
usunięcia pozostałości roślin, aby nie odrastały. Na dużej powierzchni osiągnięcie
pełnej skuteczności tak zaplanowanej walki z barszczem jest nierealne.

Herbicydem skutecznie niszczącym barszcz Sosnowskiego  okazał się
ROUNDUP 360 SL.
W przypadku opryskiwania całej powierzchni zaleca się stosować 4,5-8 l/ha
+ 300 l wody:
8 l/ha na rośliny wieloletnie o silnym systemie korzeniowym,
6 l/ha na rośliny osłabione pierwszym zabiegiem,
4,5 l/ha na młode siewki.
Na obiektach, na których dopuszczano do rozsiewania się barszczu, walkę z nim
trzeba zaplanować na 3-4 lata. Aby wyeliminować partie wschodzących roślin, roślin
pominiętych w kolejnych zabiegach, jak też osłabionych lecz odrastających, zabiegi
wykonuje się w trzech zasadniczych terminach:
1) wiosenny - do połowy maja,
2) wczesnoletni - czerwiec, w okresie wytwarzania pędów kwiatowych i kwitnienia
osobników generatywnych,
3) późnoletni - koniec sierpnia i we wrześniu, gdy nowe pokolenie roślin osiągnie
15-35 cm wysokości.

Nie należy pomijać późnoletniego terminu stosowania Roundup-u na
chwasty wieloletnie. Właśnie wtedy aktywny składnik herbicydu lepiej
penetruje system korzeniowy rośliny.

Gdy stosujemy Roundup opryskiwaczem, musimy mieć świadomość, że zniszczy
prawie wszystkie rośliny znajdujące się w poroście działek, łąk i obrzeży pól.
Odkryta gleba wymaga zagospodarowania, aby nie powróciły na nią chwasty.
Roundup nie ma aktywności glebowej, nie działa więc na nasiona zalegające
w glebie, którym likwidacja konkurencji innych roślin ułatwia skiełkowanie.

Tam gdzie zwykle zaleca się ręczne usuwanie barszczu, szczególnie
przydatne okazują się mazacze.

Bezwzględnie ręcznie trzeba usunąć wyłącznie pędy generatywne
przed wydaniem nasion !

Tekst powyższy został opracowany w oparciu o publikację IMUZ w Falentach
z 2002 r.: "Metoda i technika zwalczania barszczu Sosnowskiego" autorstwa
Heleny Żurek.